2021. Als ik over 12 maanden een Oudejaarsconference mag schrijven, wat zouden dan de highlights zijn? Als optimist van huis uit zou ik de woordenshow waarschijnlijk als titel meegeven ’De schaamte voorbij’. Althans als ik hem nu al zou moeten schrijven. De start van 2021 is namelijk het diepste dieptepunt van wat de reisbranche in haar ruim 100-jarige geschiedenis is overkomen.

We leven december 2021. Buren en boven ons gestelden vonden namelijk een jaar geleden dat iemand zich diep moest schamen als hij op vakantie naar het buitenland ging en je was al helemaal ‘asociaal’ (quote van de premier) als je dan ook nog het vliegtuig pakte. De hele branche ging in de ban en werd verketterd. Als een fatwa proclameerde de regering op de valreep van 2020 dat het tot half maart schaamteloos was om zelfs maar een vakantie te ‘boeken’. De reisbranche kreeg de langste lockdown van alle sectoren, terwijl ze al als een van de zwaarst getroffen bedrijfsgroepen aan het infuus crepeerde.

Terugkijkend zag ik in die periode alleen PrijsVrij op TV lekker stout rebelleren, tegen de schaamtestroom in. KLM en Transavia vlogen gewoon door, code oranje of niet. Dat mocht, al namen de regering en brancheorganisatie ANVR hen dat niet in dank af. Waarom de ANVR ‘meeheulde’ en ook vond dat er niet zonder noodzaak gereisd mocht worden, heb ik nooit begrepen. Natuurlijk was het niet leuk dat je als reisbureau of ZRA je tent fysiek moest sluiten, terwijl iedere doe-het-zelver stoel & bed vrijelijk kon boeken om toch op vakantie te gaan.

Terug naar mijn conference. Na de vaccinatiestart in januari en de stroomlijning van (snel)testmogelijkheden kwamen vlak voor de zomer de boekingen weer op gang. Wat zeg ik, ze explodeerden. Dringen geblazen. Geld genoeg in de markt en de vakantiehonger was na een loos jaar bijna ziekelijk.

Ik citeer Corendon CEO Steven van der Heijden uit een interview met het FD op 18 december 2020: ‘Er gaan heel veel concurrenten omvallen. Vliegen wordt goedkoper, hotels ook en mensen willen inhalen. Er is geld zat. Huizenprijzen zijn hoog, beurskoersen gaan door het dak. Er komt ruimte voor een soort hedonistisch inhaalgedrag dat zich onder andere zal vertalen in reislust.’

Zijn ‘branchebaas’ ANVR-voorzitter Frank Oostdam dacht daar in dezelfde week anders over op BNR Nieuwsradio: ‘Mensen zouden staan te trappelen om op vakantie te gaan. Maar mensen kunnen ook terughoudender zijn, we weten het niet. We moeten het vertrouwen in het reizen eerst zien op te krikken.’

Steven kreeg gelijk. Niks opkrikken, maar massaal op vakantie. Wegwezen werd het parool. Zuid-Europa, Turkije en Noord-Afrika liepen snel last-minute vol. Zelfs hutten op de nog steeds als risicovol geziene cruiseschepen vulden zich weer. Verweg bleef nog een paar maanden een post pandemie puzzel, maar na de zomer kon er ook weer naar Afrika, Azië en de Amerika’s gereisd worden. Gelukkig hadden veel ‘hedonisten’ al vooruit geboekt…

Nieuwe initiatieven bleken een schot in de roos als ze inspeelden op de drang naar zekerheid onder klanten om controle te houden over hun vakantiebesteding. ‘Je betaalt pas bij terugkomst’ was een opvallende en succesvolle slogan, ondanks dat er iets extra’s voor in rekening werd gebracht. Ook het eerder in Nederland geflopte TRVL-initiatief van Jochem Wijnands (‘Iedereen zijn eigen reisagent’) vierde een revival door in te haken op de wens van mensen om controle te houden over hun centen en het zelf te regelen. Het aanbod om vliegtickets pas te betalen op de dag van vertrek bleek ook een schot in de roos. Slimme touroperators – met name die met citytrips – haakten daar gretig op in.

Nog meer flarden uit mijn Oudejaarsconference 2021? De schuldenlast van het geleende geld om vouchers te verzilveren ging knellen. De reislobby richtte zich op totale kwijtschelding en een speciale boekingstaks om de schuldenberg af te lossen. KLM haakte gretig in. TUI ging door met deals om succesvolle specialisten toe te voegen aan haar portfolio, toch wel een opmerkelijke move van de marktleider, die tevreden toezag hoe Corendon en Sunweb nog steeds in scheiding lagen voorafgaand aan een kostbaar huwelijk, waarvan de eerste tevergeefs een ‘motje’ wilde maken.

In ‘overnameland’ was het een drukte van belang. Reisondernemers die naar adem happen, vragen nou eenmaal niet de hoogste prijs… Heel veel partijen gingen uit nood aan tafel, maar zonder geld op de bank kwam er weinig moois uit. Investeerder Hugo Mensink met veel ervaring en bezit in Travel & Leisure profiteerde en speelde voor en achter de schermen een opmerkelijke rol.

Veel issues bleven liggen, werden niet opgelost. Zoals de extreme gevolgen van de nieuwe Wet op de Reisovereenkomst uit 2018 voor (ondernemende) reisagenten en ZRA’s, andere manieren voor betalingen en controle over reissommen, vergoedingen voor retailers als er zonder (commissie)inkomsten gewerkt moeten worden, duidelijke annuleringsvoorwaarden voor als er iets misgaat en Marrakesh hengelde tevergeefs naar het ANVR Congres.

Is het in de laatste uurtjes van 2021 tijd voor champagne? Nee, daarvoor verloren te veel reismensen hun baan en legden te veel bedrijven het loodje. Een schamel gemiddelde van 50 procent van de gebruikelijke jaaromzet, een schuldenberg van tientallen miljoenen en een blijvend gevoel van kwetsbaarheid houdt eindejaar helaas de stemming in mineur.

Alle hoop is gevestigd op meer herstel in 2022 dan in 2021 met cijfers in de buurt van het succesjaar 2019 en weer massaal vrij van gene en schaamte op vakantie.

Vooruit ontkurk daarom maar toch de fles om te toasten op een persoonlijk en zakelijk gezond 2022.

Youp@lokhoff.nl

PS: Grapje.

Author

1 Comment

Write A Comment